1. ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΚΗΣ ΑΔΕΙΑΣ

 Οι μισθωτοί που συνδέονται με τον εργοδότη τους με σύμβαση ή σχέση εργασίας αορίστου ή ορισμένου χρόνου από την έναρξη της απασχόλησής τους δικαιούνται άδεια μετ’αποδοχών. Οι ημέρες της κανονικής άδειας με αποδοχές είναι ανάλογες με την προϋπηρεσία των μισθωτών και με το εβδομαδιαίο σύστημα εργασίας τους (6ήμερο ή 5νθήμερο) όπως απεικονίζεται στο πίνακα.

Ο χρόνος χορήγησης της άδειας προϋποθέτει διακανονισμό μεταξύ μισθωτού και εργοδότη. Σε διαφορετική περίπτωση πρέπει να προηγηθεί αίτηση του μισθωτού και το αίτημά του να ικανοποιηθεί εντός διμήνου. Ο εργοδότης όμως εάν δεν έχουν γίνει τα ανωτέρω, υποχρεωτικά πρέπει να χορηγήσει την άδεια μέχρι το τέλος του ημερολογιακού έτους, χωρίς να απαγορεύεται η έναρξη αυτής προ της λήξης του έτους και να λήγει εντός του επόμενου έτους. Η χορήγηση των κανονικών αδειών για το 50% του προσωπικού της πρέπει να πραγματοποιείται από 01.05 έως 30.09 κάθε ημερολογιακού έτους και για το άλλο 50%, υποχρεωτικά το υπόλοιπο χρονικό διάστημα και μέχρι την 31.12 του ίδιου έτους.

Επίσης δεν μεταφέρεται η άδεια στο επόμενο ημερολογιακό έτος, αλλά με τη λήξη του έτους η αξίωση μετατρέπεται σε χρηματική. Άρα, για την τελευταία περίπτωση που ο μισθωτός δεν ζήτησε την άδεια, η χρηματική αποζημίωση είναι ίση με τις απλές αποδοχές της άδειας γιατί δεν υπάρχει άρνηση του εργοδότη για τη χορήγησή της. Εάν εκ μέρους του εργοδότη υπάρχει δόλος ή αμέλεια για τη μη χορήγησή της, η καταβολή των αποδοχών της άδειας καταβάλλεται στο διπλάσιο, ο εργοδότης έχει την ποινική ευθύνη και αντιμετωπίζει θέμα διοικητικών κυρώσεων.

Οι ημέρες της κανονικής άδειας πρέπει να είναι συνεχόμενες με εξαίρεση τα δύο (2) πρώτα ημερολογιακά έτη από την πρόσληψη. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και με έγκριση της Επιθεώρησης Εργασίας η άδεια από το τρίτο (3ο) ημερολογιακό έτος και μετά μπορεί να χορηγηθεί τμηματικά. Από 11.5.2010 στους εργοδότες (και μόνο για σοβαρούς λόγους) παρέχεται το δικαίωμα να χορηγήσουν τμηματικά την άδεια στους μισθωτούς, και στους μισθωτούς επιτρέπεται να ζητήσουν οι ίδιοι με έγγραφη αίτησή τους να τους χορηγηθεί τμηματικά η ετήσια άδειά τους. Αναλυτικά:

Η κατάτμηση του χρόνου αδείας επιτρέπεται και σε περισσότερες των δύο περιόδων, από τις οποίες η μια πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες επί εξαημέρου εβδομαδιαίας εργασίας και δέκα (10) εργάσιμες ημέρες επί πενθημέρου ή προκειμένου περί ανηλίκων δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες μετά από έγγραφη αίτηση του μισθωτού προς τον εργοδότη. Η αίτηση αυτή για την οποία δεν απαιτείται έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία του ΣΕΠΕ διατηρείται στην επιχείρηση επί πέντε (5) έτη και πρέπει να είναι στη διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.

Στις ημέρες της κανονικής άδειας δεν περιλαμβάνονται οι Κυριακές, οι επίσημες αργίες, οι κατ’ έθιμον αργίες οι ημέρες ασθένειας και οι ειδικές άδειες που προβλέπονται από άλλες διατάξεις εάν συμπέσουν με αυτήν (γάμου,γέννησης τέκνου κ.λπ.).

Η παρακολούθηση της χορήγησης ή μη της κανονικής άδειας αλλά και ο έλεγχος εκ μέρους της Επιθεώρησης Εργασίας γίνεται από το Βιβλίο Αδειών, η τήρηση του οποίου είναι υποχρεωτική ως αθεώρητο από την Επιθεώρηση Εργασίας.

Οι εργάσιμες ημέρες που απουσίασαν οι μισθωτοί αδικαιολόγητα, οι αντίστοιχες για συμμετοχή τους σε παράνομη απεργία και εκείνες της υπέρβασης των ορίων βραχείας διάρκειας ασθένειας αφαιρούνται και έτσι οι ημέρες ξεκούρασης αυτών περιορίζονται ισό-
χρονα. Δικαιούνται όμως τις συνολικές αποδοχές της άδειας όπως και του επιδόματος αδείας.

Οι αποδοχές που δικαιούνται οι μισθωτοί κατά τη διάρκεια της κανονικής τους άδειας, καθώς και το επίδομα άδειας, προκαταβάλλονται και είναι ίσες με εκείνες που θα έπαιρναν εάν εργάζονταν το αντίστοιχο διάστημα.

Τα πρόσωπα της διεύθυνσης και εμπιστοσύνης δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του νόμου περί αδειών.

Κατά τη διάρκεια μόνο της κανονικής άδειας απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας ακόμη και εάν η καταγγελία γίνεται για αξιόποινο πράξη με υποβολή μήνυσης ή για απαγγελθείσα κατά του μισθωτού κατηγορία σε βαθμό πλημμελήματος. Αντιθέτως, στο μισθωτό που βρίσκεται σε κανονική άδεια και έχει συμπληρώσει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης ο εργοδότης μπορεί να τον απομακρύνει χωρίς να κινδυνεύει να ακυρωθεί η καταγγελία της σύμβασης.

Οι μισθωτοί που δεν έχουν κάνει χρήση της κανονικής των άδειας και για οποιοδήποτε λόγο λύεται η σχέση εργασίας (λόγω καταγγελίας της σύμβασης, οικειοθελούς αποχώρησης, απομάκρυνσης λόγω συνταξιοδότησης κ.λπ.), δικαιούνται αποζημίωση άδειας ίσης με τις αποδοχές της άδειας που θα ελάμβαναν εάν δεν είχε λυθεί η εργασιακή τους σχέση.

Από τη νομοθεσία περί αδειών μετ’ αποδοχών δεν προβλέπεται η ομαδική χορήγηση των αδειών σε όλο το προσωπικό (δηλ. η επιχείρηση για ένα μήνα διακόπτει τις εργασίες της), αλλά ούτε και απαγορεύεται, εφόσον το καθεστώς αυτό τους ήταν γνωστό με τη γνωστοποίηση των όρων της ατομικής σύμβασης εργασίας.

Πίνακας ημερών κανονικής άδειας μισθωτών,αποδοχών άδειας και επιδόματος αδείας

 

Απασχόληση στον ίδιο εργοδότη ή σε άλλους εργοδότες

Ημέρες άδειας

Αποδοχές άδειας

Αποδοχές επιδόματος αδείας

6ήμερο

5νθήμερο

6ήμερο ή 5νθήμερο

1

Από ημερομηνία πρόσληψης μέχρι 31/12 του 1ου ημερολογιακού έτους

2 ημέρες άδεια για κάθε μήνα απασχόλησης

1,66 (20/12) ημέρες άδεια για κάθε μήνα απασχόλησης

2/25 ή 2 ημερομίσθια για κάθε μήνα απασχόλησης

Ίσες με τις αποδοχές άδειας, χωρίς να υπερβαίνουν το μισό μισθό για τους έμμισθους ή τα 13 ημερομίσθια για τους ημερομίσθιους

2

Από την 01/01 του 2ου ημερολογιακού έτους και μέχρι τη συμπλήρωση 12 μηνών από την πρόσληψη

Ομοίως ως άνω

Ομοίως ως άνω

Ομοίως ως άνω

3

Από τη συμπλήρωση 12 μηνών από την πρόσληψη εντός του 2ου ημερολογιακού έτους

2,083 (25/12) ημέρες για κάθε μήνα απασχόλησης

1,75(21/12)  ημέρες για κάθε μήνα απασχόλησης

2,083/25 ή 2,083 ημερομίσθια για κάθε μήνα απασχόλησης

4

Από την 01/01 του 3ου ημερολογιακού έτους και μέχρι τη συμπλήρωση 24 μηνών από την πρόσληψη

25 ημέρες

21 ημέρες

Ένας μισθός ή 25 ημερομίσθια

5

Από τη συμπλήρωση 24 μηνών από την πρόσληψη εντός του 3ου ημερολογιακού έτους και μετά και μέχρι τη συμπλήρωση 10 ετών στον ίδιο εργοδότη

26 ημέρες

22 ημέρες

Ένας μισθός ή 26 ημερομίσθια

6

Από την ημερομηνία συμπλήρωσης 10 ετών στον ίδιο εργοδότη ή 12 σε οποιοδήποτε εργοδότη και εφεξής

30 ημέρες

25 ημέρες

Ένας μισθός και επιπλέον τόσα 25α όσες εργάσιμες ημέρες άδειας αναλογούν στον επόμενο μήνα ή 30 ημερομίσθια

7

Από την ημερομηνία συμπλήρωσης 25 ετών σε οποιοδήποτε εργοδότη και εφεξής

31 ημέρες

26 ημέρες

Ομοίως ως άνω

  1. ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΔΕΙΑΣ

Άδεια μητρότητας (κυοφορίας – λοχείας)
Η μητέρα εργαζόμενη δικαιούται άδεια μητρότητας (τοκετού και λοχείας) διάρκειας 17 εβδομάδων. Οι 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν την πιθανή ημερομηνία τοκετού, και οι υπόλοιπες 9 μετά τον τοκετό

Άδεια φροντίδας παιδιού (μειωμένο ωράριο)
Οι μητέρες εργαζόμενες δικαιούνται, για χρονικό διάστημα τριάντα (30) μηνών από τη λήξη της άδειας τοκετού, είτε να προσέρχονται αργότερα, είτε να αποχωρούν νωρίτερα από την εργασία τους κατά μια (1) ώρα κάθε ημέρα.

Εναλλακτικά, με συμφωνία του εργοδότη, το ημερήσιο ωράριο των μητέρων μπορεί να ορίζεται μειωμένο κατά δύο (2) ώρες ημερησίως για τους πρώτους 12 μήνες και κατά μια (1) ώρα για έξι (6) επιπλέον μήνες.

Την άδεια απουσίας για λόγους φροντίδας του παιδιού δικαιούται και ο πατέρας εφόσον δεν κάνει χρήση αυτής η εργαζόμενη μητέρα, προσκομίζοντας στον εργοδότη του σχετική βεβαίωση του εργοδότη της μητέρας του παιδιού.

Εναλλακτική χρήση του μειωμένου ωραρίου ως άδειας για φροντίδα του παιδιού.
Το μειωμένο ωράριο («άδεια») θηλασμού και φροντίδας παιδιών δικαιούται ο/η εργαζόμενος/-η με αίτησή του/της να το ζητήσει εναλλακτικά ως συνεχόμενη ισόχρονη άδεια με αποδοχές, εντός της χρονικής περιόδου κατά την οποία δικαιούται μειωμένου ωραρίου για τη φροντίδα του παιδιού. Η εναλλακτική χορήγηση της άδειας προϋποθέτει συμφωνία του εργοδότη και χορηγείται εφάπαξ ή τμηματικά (συνολική διάρκεια 3,5μήνες)

Άδεια φροντίδας υιοθετημένων παιδιών
Το δικαίωμα διακοπής της εργασίας ή καθυστερημένης προσέλευσης ή πρόωρης αποχώρησης της μητέρας και εναλλακτικά του πατέρα για τη φροντίδα των παιδιών έχουν και οι θετοί γονείς παιδιών ηλικίας έως έξι (6) ετών

Ειδική άδεια προστασίας μητρότητας
Η εργαζόμενη μητέρα που είναι ασφαλισμένη του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, μετά την άδεια λοχείας και της ισόχρονης προς το μειωμένο ωράριο άδειας δικαιούται να λάβει ειδική άδεια προστασίας μητρότητας έξι (6) μηνών.

Κατά τη διάρκεια της ως άνω ειδικής άδειας, ο ΟΑΕΔ υποχρεούται να καταβάλλει στην εργαζόμενη μητέρα μηνιαίως ποσό ίσο με τον κατώτατο μισθό, όπως κάθε φορά καθορίζεται με βάση την ΕΓΣΣΕ, καθώς και αναλογία δώρων εορτών και επιδόματος αδείας με βάση το προαναφερόμενο ποσό.

Άδεια φροντίδας παιδιού σε περίπτωση παρένθετης μητρότητας
Σε περίπτωση απόκτησης παιδιού με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας οι αποκτώντες γονείς δικαιούνται τις άδειες που αφορούν τη φροντίδα και την ανατροφή του παιδιού, ως εάν ήσαν φυσικοί γονείς. Κατά την διάρκεια του θηλασμού, το μειωμένο ωράριο δικαιούνται η γυναίκα που γέννησε και η αποκτώσα μητέρα.

Άδεια (μετά αποδοχών) μονογονέα εργαζόμενου
Στους εργαζόμενους/-ες, που έχουν χηρέψει και στον άγαμο γονέα, που έχει την επιμέλεια του παιδιού, χορηγείται άδεια με αποδοχές έξι (6) εργάσιμων ημερών το χρόνο, πέραν αυτής που δικαιούται από άλλες διατάξεις. Γονέας με τρία (3) παιδιά ή περισσότερα, δικαιούται άδεια οκτώ (8) εργάσιμων ημερών.

Η άδεια αυτή χορηγείται λόγω αυξημένων αναγκών φροντίδας παιδιών ηλικίας μέχρι δώδεκα (12) ετών συμπληρωμένων, χορηγείται εφάπαξ ή τμηματικά μετά από συνεννόηση με τον εργοδότη, σύμφωνα με τις ανάγκες του γονέα και δεν πρέπει να συμπίπτει χρονικά με την αρχή ή το τέλος της ετήσιας κανονικής άδειας

Γονική άδεια ανατροφής (άνευ αποδοχών).
Ο εργαζόμενος γονέας που έχει συμπληρώσει ένα (1) χρόνο εργασίας στον ίδιο εργοδότη δικαιούται να λάβει γονική άδεια ανατροφής του παιδιού, στο χρονικό διάστημα από τη λήξη της άδειας μητρότητας μέχρις ότου το παιδί συμπληρώσει ηλικία τριών και μισό (3 ½) ετών. Η άδεια αυτή είναι χωρίς αποδοχές, η διάρκειά της μπορεί να φτάσει τους τρεις και μισό (3 ½) μήνες για κάθε γονέα και δίνεται από τον εργοδότη, με βάση τη σειρά προτεραιότητας των απασχολουμένων στην επιχείρηση για κάθε ημερολογιακό έτος.

Δικαίωμα γονικής άδειας ανατροφής έχουν και εργαζόμενοι που έχουν υιοθετήσει παιδί.

Σε περίπτωση ύπαρξης περισσοτέρων παιδιών, το δικαίωμα των γονέων είναι αυτοτελές για το καθένα από αυτά, εφόσον από τη λήξη της άδειας που δόθηκε για το προηγούμενο παιδί μεσολάβησε ένας (1) χρόνος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη.

Αν και οι δύο γονείς δικαιούται γονική άδεια ανατροφής, αποφασίζουν με κοινή συμφωνία, κάθε φορά, ποιος από τους δύο θα κάνει πρώτος χρήση αυτού του δικαιώματος και για πόσο χρονικό διάστημα.

Σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου ή χηρείας ή γέννησης τέκνου εκτός γάμου η διάρκεια της γονικής άδειας μπορεί να φτάσει τους έξι (6) μήνες και δικαιούται ο γονέας που έχει την επιμέλεια του παιδιού.

Ο εργαζόμενος γονέας (μητέρα ή πατέρας), που λαμβάνει γονική άδεια ανατροφής, έχει, κατά το χρονικό διάστημα της απουσίας από την εργασία του, πλήρη, ασφαλιστική κάλυψη από τον ασφαλιστικό του φορέα, υποχρεούται όμως, να καταβάλει ολόκληρη την ασφαλιστική εισφορά, εργατική και εργοδοτική, που αντιστοιχεί σ’ αυτό το διάστημα. Ο χρόνος της γονικής άδειας ανατροφής λαμβάνεται υπόψη τόσο για τη θεμελίωση του ασφαλιστικού δικαιώματος όσο και για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξης.

Συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής των αναδόχων γονέων
Σύμφωνα με το άρθρο 6 της ΕΓΣΣΕ 2008-2009 όλες οι διατάξεις των Εθνικών Συλλογικών  Συμβάσεων Εργασίας (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε.) και Διαιτητικών Αποφάσεων (Δ.Α.) που είναι σε ισχύ και αφορούν στην προστασία της οικογένειας και στη διευκόλυνση των εργαζομένων, που είναι φυσικοί ή θετοί γονείς, εφαρμόζονται αναλόγως και στους αναδόχους γονείς.

Άδεια γάμου και γέννησης τέκνου
Οι εργαζόμενοι δικαιούνται άδεια γάμου πέντε (5) εργάσιμων ημερών εάν εργάζονται πενθήμερο και έξι (6) εργάσιμων ημερών εάν εργάζονται εξαήμερο.  

Σε περίπτωση γέννησης τέκνου ο εργαζόμενος πατέρας δικαιούται δύο (2) ημέρες άδεια με αποδοχές.

Οι άδειες αυτές είναι πρόσθετες και δεν συμψηφίζονται με τις ημέρες κανονικής άδειας.

Άδεια απουσίας για ασθένεια εξαρτώμενων μελών
Οι εργαζόμενοι δικαιούνται, σε περίπτωση ασθένειας εξαρτώμενων παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας να λαμβάνουν με αίτησή τους, άδεια χωρίς αποδοχές μέχρι έξι (6) εργάσιμες ημέρες κάθε ημερολογιακό έτος, από τον εργοδότη τους. Η άδεια αυτή είναι δυνατό να χορηγείται εφάπαξ ή τμηματικά και αυξάνεται σε οκτώ (8) εργάσιμες ημέρες, εάν ο/η δικαιούχος προστατεύει δύο παιδιά και σε δέκα (14) εργάσιμες ημέρες, εάν προστατεύει τρία (3) παιδιά και πάνω.

Σε περίπτωση που οι δικαιούχοι είναι σύζυγοι, η άδεια αυτή χορηγείται στον καθένα από αυτούς χωριστά.

Μειωμένο ωράριο γονέων με παιδιά που έχουν ειδικά προβλήματα.
Οι γονείς που εργάζονται σε επιχείρηση ή εκμετάλλευση που απασχολεί τουλάχιστον πενήντα (50) άτομα και έχουν παιδιά (ανεξαρτήτως ηλικίας) με πνευματική, ψυχική ή σωματική αναπηρία, μπορούν να ζητήσουν να μειωθεί το ωράριο εργασίας τους κατά μια (1) ώρα την ημέρα, με ανάλογη περικοπή των αποδοχών τους.

Άδεια γονέα για παιδί με νόσημα που απαιτεί μεταγγίσεις αίματος και παραγώγων του ή αιμοκάθαρση.
Στους φυσικούς ή θετούς γονείς παιδιού ηλικίας ως δέκα έξι (16) ετών συμπληρωμένων, το οποίο πάσχει από νόσημα που απαιτεί μεταγγίσεις αίματος και παραγώγων του ή αιμοκάθαρση, χορηγείται πρόσθετη άδεια δέκα (10) εργάσιμων ημερών ετησίως. Η άδεια αυτή είναι με αποδοχές και χορηγείται και στους δύο γονείς επιπλέον της άδειας που δικαιούνται από άλλες διατάξεις. 

Άδεια απουσίας για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης τέκνου
Για κάθε παιδί ηλικίας μέχρι 16 ετών που είναι μαθητής (-τρια), οι εργαζόμενοι γονείς δικαιούνται να απουσιάζουν, χωρίς περικοπή των αποδοχών τους και μετά από άδεια του εργοδότη, ορισμένες ώρες ή ολόκληρη την ημέρα από την εργασία τους, μέχρι τη συμπλήρωση τεσσάρων (4) εργάσιμων ημερών κάθε ημερολογιακό έτος, συνολικά και για τους δύο γονείς, προκειμένου να παρακολουθήσουν τη σχολική επίδοση του παιδιού.

Την παραπάνω άδεια δικαιούνται και οι εργαζόμενοι γονείς με παιδιά στο νηπιαγωγείο. Η άδεια αυτή είναι με αποδοχές και πρέπει να χορηγείται τμηματικά και ποτέ για περισσότερο από μια εργαζόμενη μέρα κάθε φορά. Δεν συμψηφίζεται με άλλες άδειες.

Η άδεια απουσίας χορηγείται στον έναν από τους δύο γονείς. Αν και οι δύο γονείς είναι εργαζόμενοι, αποφασίζουν με κοινή συμφωνία, κάθε φορά, ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος και για πόσο χρονικό διάστημα, που πάντως δεν μπορεί συνολικά και για τους δύο γονείς να υπερβαίνει τη διάρκεια των τεσσάρων (4) ημερών για κάθε παιδί.

 Άδεια λόγω θανάτου συγγενούς.
Στους εργαζόμενους/-ες με εξαρτημένη σχέση εργασίας χορηγείται άδεια δύο (2) ημερών με αποδοχές σε περίπτωση θανάτου συζύγου, τέκνων, γονέων και αδελφών.

 Άδεια άνευ αποδοχών.
Κάθε εργαζόμενος μπορεί να λάβει άδεια άνευ αποδοχών, μετά από αίτησή του, με προϋπόθεση την έγκριση αυτής από τον εργοδότη καθώς και την εξάντληση όλων των ημερών που δικαιούται ως κανονική άδεια.

Σπουδαστική άδεια.
Αφορά εργαζόμενους που σπουδάζουν σε ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΟΑΕΔ, ΙΕΚ για τη συμμετοχή τους σε εξετάσεις. Χορηγείται μετά από προσκόμιση στον εργοδότη βεβαίωσης της σχολής με το πρόγραμμα της εξεταστικής και είναι άνευ αποδοχών. Η διάρκεια αυτής εξαρτάται από τη σχολή φοίτησης.

Προγραμματισμός αδειών.
Οι εργοδότες, οι οποίοι απασχολούν γονείς παιδιών μέχρι 16 ετών ή παιδιά που είναι πάνω από 16 ετών με βαριά ή χρόνια ασθένεια ή αναπηρία, υποχρεούνται κατά τον προγραμματισμό του χρόνου χορήγησης των ετήσιων αδειών να λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες των παραπάνω εργαζομένων.